نگاهی به انیمیشن لوپتو

نظری در باره فیلم بلند سینمایی لوپتو

چیستی سینما، انیمیشن – لوپتو

آن زمان که نه برقی بود و نه سینما و نه هیچ وسیلۀ سرگرمی دیگر، سینما به وسیلۀ دو برادر فرانسوی به نام‌های اگوست ولوئی با نام خانوادگی لومیر که صاحبان یک کارخانه دوربین‌های عکاسی بودند بر اثر یک اتفاق ساده سینما را کشف کردند. آنها با دستگاه توگرافی فیلم سینمایی متحرک چهل ثانیه‌ای را از خروج کارگران کارخانۀ خود فیلمبرداری کردند و سینما در سال 1895 به جهانیان عرضه شد. در واقع سینما فرزند خلف دوربین عکاسی است.
فرد زنه‌مان کارگردان اتریشی‌الاصل سینما دارنده چهار جایزه اسکار سینما در ژانرهای وحشت دربارۀ سینما می‌گوید. سینما یک وسیلۀ سرگرمی است نه کمتر نه بیشتر.
انیمیشن یک واژه بیگانه است به معنای زندگی بخشیدن به هر چیز بی‌جانی، افزون بر این فارسی‌زبانان کلمۀ کارتون را به معنای انیمیشن یا به دیگر، نقاشی متحرک می‌گویند. به افرادی که تصاویر انیمیشن را خلق می‌کنند انیماتور می‌گویند و از سویی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، کلمۀ انیمیشن را به پویانمایی تبدیل کرده است.
شایان ذکر است هیچ شخص معینی به عنوان مخترع هنر انیمیشن در جهان وجود ندارد، لیکن سال‌ها پیش باستان‌شناسان از گوری پنج هزارساله جام سفالینی را در شهر سوخته در ایران کشف کردند که نقوشی با رنگ‌های خاکستری و سرخ متاثر از طبیعت و باورهای مردم آن دوران بر روی آنها حک شده بود. نکتۀ قابل توجه در سفال‌های مکشوفه و نقوش آنها این بود که وقتی آنها در کنار هم قرار داده شدند تصویر متحرکی تولید می‌شود.
نگارنده انوش نصر ماسوله قریب پنجاه سال پیش در زادگاه خود شهر رشت برای تولید یک فیلم در ژانر انیمیشنی با یکی از هنرمندان برجسته کشور زنده‌یاد دکتر زرین‌کلک همکاری داشتم که بر اساس اسناد موجود این هنرمند فقید که در سن 85 سالگی از دنیا رفت پدر انیمیشن ایران می‌دانند. لیکن نخستین فیلم کوتاه پویانمایی توسط اسفندیار احمدیه به عنوان ملانصرالدین در سال 1336 خورشیدی ساخته شد.
تولید فیلم‌های کوتاه که عموم مردم آن را کارتون می‌گویند در آغاز برای نمایش در بین فیلم‌های سینمایی تولید می‌شدند. در دهه 1910 این هنر به یک صنعت بدل شد و هم اکنون موفق‌ترین تولید کنندۀ قدیمی زنده‌نگاری انیمیشن در جهان جان رندولف نام دارد.
از استودیوها و شرکت‌های بزرگ انیمیشن‌سازی در جهان می‌توان به وال‌دیزنی، پیکسار، دریم ورکس، جیبلی، برادران وارنر و... اشاره کرد.
گفتنی است: فیلم انیمیشن پنج نوع هستند سنتی – دو بعدی – سه بعدی – استاپ موشن (شی را فریم به فریم حرکت داده و تصویر آن را توسط دوربین ضبط می‌کنند و از توالی آن تصاویر به نظر می‌رسد که خود به خود در حال حرکت است و موشن گرافی (متحرک‌سازی طراح‌های گرافیک) را گویند.
چیستی لوپتو :
همه جای ایران یا جهان قبل از مدرنیته شدن، خانواده‌ها با نبود اسباب‌بازی امروزی برای سرگرمی‌های فرزندان خود با ساخت عروسک‌های پارچه‌ای بچه‌های خود را ساعت‌ها مشغول بازی با عروسک¬ها¬ی دست‌ساز می‌کردند تا به کارهای روزانه برسند. لوپتو نام عروسک دست‌ساز پارچه‌ای است که روزگاری نه چندان دور هنر دست‌ساز بانوان و همدم دختران دیار کویری کرمان بود که با گذر زمان این هنر زیبا در خاطر مردمان کرمان متاسفانه کم‌‍رنگ و کم‌رنگ‌تر شده است. لوپتو یا همان لعبت در گویش مردمان کرمان همان عروسک است.
نگارنده، فیلم بلند سینمایی لوپتو را شب 16/8/1401 در سینما سپیدرود رشت دیده است. با شادمانی دست‌افشانی همزمان تماشاچیان هفت تا هفتادسالۀ این فیلم را در سینما دیدم. کنجکاو شدم تا با سازندگان آن بیشتر آشنا شوم دریافتم تمامی دست‌اندرکاران تولید انیمیشن سینمایی لوپتو هنرمندان ایران – کرمان عزیز ما هستند. لوپتو به کارگردانی عباس عسکری با تهیه کنندگی محمدحسین صادقی در سال 1398 در کرمان تولید و به جشنوارۀ سی و سوم فیلم کودک ارائه شد که به علت تعطیل شدن سینما بر اثر کرونا نتوانست به موقع به اکران عمومی برسد. خوشبختانه هم اکنون فیلم سینمایی انیمیشن لوپتو در سینمای سپیدرود رشت به تماشای عموم گذاشته شد که با اقبال عمومی به ویژه کودکان روبرو شد این خود موید این حقیقت است که فیلم موفق و اثرگذاری برای مخاطبانش در تمامی سینماهای کشور حتی در خارج از کشور خواهد بود.
فیلم بلند سینمایی انیمیشن لوپتو موزیکال است با فضای کمدی طنز و یکی از مهم‌ترین ابزار برجستگی این اثر، تصویربرداری، شخصست‌پردازی، نورپردازی و سناریوی آن، حضور صداپیشه‌گان درجه یک این فیلم بود که توانست این اثر انیمیشن سینمایی را بی نظیر جلوه دهد.